Türkiye Cumhuriyeti

Wellington Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Cook Adaları, 06.07.2016

Bir takımada devleti olup, en yakın komşuları Samoa ve Tonga’dır. Tropikal iklime sahiptir. Nisan'dan Kasım ayına kadar yağışsız dönem, Aralık'tan Mart ayına kadar ise daha nemli dönem yaşanmaktadır.

 

Tarihçe

Cook Adaları’na ilk Avrupalı olarak 1770 yılında Kaptan James Cook ayak basmış olup, adalar da ismini bu ünlü gezginden almıştır. İzleyen dönemlerde ada halkının Avrupalılarla teması hızla artmıştır.

 

Kabile liderlerinin başvurusu üzerine, Birleşik Krallık önce 1888 yılında o dönemde Hervey Adaları olarak adlandırılan Güney Grubu adalarını, bilahare 1890 yılında Kuzey Grubu adalarını himayesine almıştır.

 

Yeni Zelanda Parlamentosu’nun 27 Eylül 1900 tarihinde Cook Adaları’nın Yeni Zelanda’ya ilhakına ilişkin karar almasının ardından, 11 Haziran 1901 tarihinden itibaren Yeni Zelanda sınırları Cook Adalarını da kapsayacak şekilde genişlemiştir. Böylece, 1901-1965 yılları arasında ada “Yeni Zelanda’ya bağlı toprak” olarak yönetilmiştir. BM himayesinde 1965 yılında self determinasyon hakkını kullanan Cook Adaları’nın statüsü, anılan tarihten bu yana, yönetim şekli itibariyle, Yeni Zelanda ile "özgür birliktelik" (free association) ve öz yönetimi haiz (self governing) olarak nitelendirilmektedir.

 

Yasama

Cook Adaları tek meclisli Parlamenter demokrasiyle yönetilmektedir. Parlamentoda 24 milletvekili görev yapmaktadır. 1966 yılında oluşturulan 15 üyeli Şefler Meclisi “House of Ariki” (chiefs) geleneksel meselelerde ve toprakların aidiyetine ilişkin konularda Hükümete tavsiyelerde bulunabilmektedir. Bu Mecliste, Rarotonga adasından 6, diğer adalardan ise 9 temsilci bulunmaktadır.

 

Yürütme

Egemen ve tam bağımsız bir devlet olmayan, ancak, yasama,  yürütme ve yargı yetkileri bulunan Cook Adaları, Yeni Zelanda sınırları içinde ayrı bir hukuki kişiliktir. Devlet Başkanı, İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth olup, üç yıl süreyle atadığı kişi (Queen's Representative) tarafından temsil edilmektedir. Seçimlerin ardından çoğunluğu elde eden Parti lideri Başbakan olarak seçilmektedir.

 

Bakanlar Kurulu üyeleri Başbakan tarafından belirlenmekte ve Parlamentoya karşı sorumlu bulunmaktadır.

 

Yargı

Yargı organı Başyargıç (Chief Justice) ve 3 Yüksek Mahkeme üyesinin yer aldığı Yargıtay ile yine Başyargıcın yanı sıra en az 4 hakimin üyesi olduğu Yüksek Mahkemeden oluşur. Yagıtayın kararlarına itirazlar Londra'daki Kraliyet Danışma Kurulu'na yapılmaktadır.

 

Hukuk Sistemi

İngiliz sistemine dayalı içtihat hukuku.

 

Nüfus

10.447 

 

Ulaşım

Havayolu Ulaşım Altyapısı: 11 havaalanı bulunmakta olup, uluslararası uçuşlar Rarotonga havaalanı üzerinden yapılmaktadır.

Karayolu Ulaşım Altyapısı: Toplam 320 km. karayolu bulunup, bunun 33 km'si asfalttır.

Denizyolu Ulaşım Altyapısı: Başkent Avatiu'da uluslararası nakliyat ve yolcu taşımacılığına imkan tanıyan nitelikte bir liman bulunmaktadır.

Trafiğin Yönü: Sol

Şehir içi Ulaşım Altyapısı: Rarotonga adasında faaliyet gösteren adanın etrafını bir saatlik sürede tamamlayan düzenli ring seferleri bulunmaktadır. Özellikle turistler bakımından en çok tercih edilen ulaşım aracı motosiklet ve kiralık taşıtlardır. Ancak, motosiklet veya otomobil kiralanabilmesi için mevcut sürücü belgelerinin belli ücret karşılığında Rarotonga adasında geçerli hale getirilmesi gerekmektedir.

Şehirlerarası Ulaşım Altyapısı: Air Rarotonga'nın, Aitutaki adası ile kuzeyde bulunan 5-6 adaya düzenli uçuşları bulunmaktadır.

Uluslararası Ulaşım Altyapısı: Cook Adaları'nın Rarotonga havalimanına sadece Yeni Zelanda havayollarının uluslararası uçuşu bulunmaktadır. Anılan havalimanından doğrudan Yeni Zelanda, Fiji, Tahiti ve ABD'ye seyahat edilmesi mümkündür.

 

Türkiye'ye Seyahat İmkanları

Ülkemize seyahat için en uygun güzergahı Auckland veya Nadi teşkil etmektedir. Auckland'dan Singapur, Hong Kong, Dubai, Nadi üzerinden ise Sidney, Melburn ve Seul üzerinden ülkemize seyahat edilmesi mümkündür.

 

Gümrük Uygulamaları

Ülkeye Sokulması Yasak Olan Eşyalar/Ürünler: Yaş sebze ve meyve, et ve et ürünleri, canlı hayvan, uyuşturucu madde, havai fişek, ateşli silahlar ve cephaneleri.

 

Enerji Kaynakları

Enerjisinin % 98,9'unu yurt dışından ithal ettiği fosil kaynaklardan, %1,1'ini ise yenilenebilir kaynaklardan elde etmektedir.

 

Ekonomik Yapı

Diğer birçok Güney Pasifik Ada devletinde olduğu gibi Cook Adaları’nın ekonomik kalkınma potansiyeli, dış pazarlara uzaklığı nedeniyle sınırlı düzeyde kalmaktadır.  

Gayrısafi milli hasılası 183,2 milyon Dolarıdır. Ülkedeki iş gücünün yaklaşık %25’i tarım sektöründe çalışmaktadır.
En önemli ihraç ürünleri kurutulmuş hindistan cevizi içi, narenciye, balık ve siyah inci, ithal kalemleri ise, gıda, tekstil, petrol ürünler, kerestedir.

 

 

Bankacılık Sistemi

ANZ ve Westpac adlı iki ayrı Avustralya merkezli bankanın Rarotonga ve Aitutaku adalarında şubeleri bulunmaktadır. Kredi kartı yaygın olarak kullanılmaktadır. Resmi para birimi Cook Adaları Doları olsa da yaygın olarak Yeni Zelanda Doları kullanılmaktadır.

 

Toplumsal ve Kültürel Yapı

Polinezyalı olarak nitelendirilen Cook Adalılar Yeni Zelanda Maorileri ile aynı dili konuşup, benzer örf ve adetlere sahiptirler. Cook Adalılar, sıcakkanlı, örf ve geleneklerine bağlıdırlar.

Davranış Kuralları

Yeni Zelanda Maorileri ile aynı özellikleri taşımakta olup, küreselleşmenin de etkisiyle Batı kültürünün davranış kuralları üzerindeki etkileri hissedilmektedir.

Aile Kurumu

Aile kurumunun toplum içerisinde özel önemi bulunmaktadır.

Dil ve Edebiyat

Florence Frisbie 1948 yılında "Miss Ulysses of Puka Puka" adlı otobiyografiyi kaleme almıştır. 1960 yılında Tom Davis ve Lydia Davis "Makutu" adlı romanı yayınlamışlardır.

Müzik

Cook Adaları müziğinde dini melodiler ve ilahiler özel önem taşımaktadır. Diğer yandan, yerel danslar öne çıkan kültürel-sanatsal faaliyettir. Cook Adaları müziğinde yaygın olarak vurmalı sazlar kullanılmakta, bu durumun zaman zaman Tahiti müziği ile karıştırılmasına yol açabilmektedir.

Spor

En popüler spor "rugby"dir.

 

Konaklama

Otel Olanakları

Turizmin ülke ekonomisinde önemli yer tuttuğu Cook Adaları'nda kolayca otel temin imkanı bulunmaktadır. Ücretler ise uluslararası standartların üzerindedir.

Mülk Satın Alma ve Ev Kiralama Koşulları

Ülkede satılık veya kiralık ev pazarı kısıtlıdır. Dolayısıyla uzun süreli konaklamalar için otel tercih edilmesi gerekmektedir.

Ev Eşyası Temin Koşulları

Tamamen ithalata dayalı ülkede ev eşyası temini imkanları sınırlıdır. Dolayısıyla ihtiyaç duyulan eşyanın kargo yoluyla yurt dışından getirilmesi daha uygun olacaktır.

Eşya Taşıma Koşulları

İki ayrı uluslararası nakliye şirketinin Rarotonga ile Yeni Zelanda, Samoa, Tonga ve Niue arasında düzenli kargo taşımacılığı hizmeti bulunmaktadır.

 

Sağlık

Sağlık Koşulları

Cook Adalarındaki sağlık hizmetleri ülkenin ihtiyaçları dikkate alındığında iyi durumda olarak nitelendirilebilir. Ülkede yeterli sayıda hastane ve klinik bulunmakla birlikte, uzak adalarda sağlık hizmetleri iç kesimlere oranla yetersizdir. Ortalama yaşam süresi kadınlarda 82,1 erkelerde ise 73 yıldır.

Hastaneler

Cook Adalarındaki sağlık hizmetleri ülkenin ihtiyaçları dikkate alındığında iyi durumdadır. Nitekim, biri Rarotonga'da (90 yataklıdır), diğerleri ise diğer adalarda olmak üzere toplam 8 hastane bulunmaktadır. Ayrıca, ülkede 13 klinik, 5 sağlık ocağı ve 58 çocuk ve ana sağlığı merkezi bulunmaktadır.

Tedavi ve Yatak Ücretleri: Pratisyen hekim ziyareti 50 ABD Dolarıdır.

Sağlık Sigortası ve Primler: Özellikle turistik ziyarette bulunacakların, seyahatleri öncesinde sağlık sigortası yaptırmaları tavsiye olunur.

Ülkede Salgın ve Yaygın Hastalık Durumu: Tropik iklimin hakim olduğu ülke özellikle deri hastalıkları yaygındır.

İçme Suyu Temin Koşulları: Rarotonga, Aitutaki ve Mauke Adalarında su şebekeleri faal olup, bunların dışında kalan adalarda su şebekesi yeterince gelişmemiştir. Ülkede yaygın olarak su depoları kullanılmaktadır.

 

İkili İlişkiler

Siyasi İlişkiler

Ülkemiz ile Cook Adaları Arasında diplomatik ilişkiler 20 Ekim 2008 tarihinde tesis edilmiş ve Wellington Büyükelçiliğimiz anılan ülkeye akredite edilmiştir.

 

Ekonomik ve Ticari İlişkiler

Cook Adaları ile ülkemiz arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler oldukça sınırlı olsa da ekonomisinin boyutları dikkate alındığında diğer Pasifik ada ülkelerine kıyasla iyi durumdadır.

2014 yılında Cook Adaları’na ihracatımız 7.269.447 Dolar, ithalatımız ise 3.717.113 Dolar olmuştur. Ana ihraç ürünlerimizi mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler teşkil etmektedir.