Türkiye Cumhuriyeti

Wellington Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Samoa, 06.07.2016

 

Pasifik’te yer alan Samoa iki büyük ve yedi küçük adadan oluşmaktadır. Samoa, tropikal iklimin etkisi altındadır. Kasım'dan Nisan'a kadar yağışlı, Mayıs'tan Ekim'e kadar kuraktır. Mevsimler arası sıcaklık farkı, göz ardı edilebilecek düzeydedir.

 

Tarihçe

Güneydoğu Asya kökenli göç Samoa’ya iki bin yıl önce başlamış ve bilahare doğuya doğru bütün Polinezya’yı içeren bir göç yaşanmıştır. Adalıların Avrupalılarla ilk temasları 1700’lü yıllarda olmuştur.

 

Samoa, 20’nci yüzyıla girilirken ikiye ayrılma süreci yaşamıştır. Ülke, 1899 yılında Almanya’nın kolonisi olmuştur. 1904 yılında ise doğusu ABD’nin kontrolüne (bugünkü Amerikan Samoa’sı) girmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasının ardından 1914 yılında Samoa Yeni Zelanda’nın kontrolüne geçmiş, Milletler Cemiyeti’nin kararıyla adalar bu ülkenin manda yönetimine bırakılmıştır. Samoa, 1962 yılında Batı Samoa adıyla bağımsızlığını kazanmıştır. Samoa, Pasifik adaları arasında bağımsızlığını elde eden ilk devlettir. 4 Temmuz 1997 tarihinde gerçekleştirilen anayasa değişikliğiyle adını Bağımsız Samoa Devleti (ya da Samoa) olarak resmen değiştirmiştir.

 

Nüfus

192.067

 

Ulaşım

Havayolu Ulaşım Altyapısı: Ülkede 4 havalimanı bulunmaktadır. Uluslararası uçuşlar başkent Apia'daki havalimanı üzerinden yapılmaktadır.

Karayolu Ulaşım Altyapısı: 2337 km. karayolu bulunup, bunun 33 km'lik bölümü asfalttır.

Denizyolu Ulaşım Altyapısı: Başkent Apia'da uluslararası yük taşımacılığına imkan veren liman ve yolcu terminali bulunmaktadır.

Trafiğin Yönü: Sol

Şehir içi Ulaşım Altyapısı: Başkent Apia'yı adanın batı ve doğusuna bağlayan bir karayolu bulunmaktadır.

Şehirlerarası Ulaşım Altyapısı: Upolu ve Savaii 
dışındaki adalarda karayoluyla ulaşım mümkün değildir. Yaklaşık 350 km asfalt yol ile Apia, Asau, Mulifanua ve Salelologa'da bulunan liman ve yolcu terminalleri ana ulaşım ağını teşkil etmektedir.


Uluslararası Ulaşım Altyapısı: Başkent Apia'dan Sidney, Honolulu, Los Angeles ve Auckland'a doğrudan seyahat edilmesi mümkündür.

Türkiye'ye Seyahat İmkanları: Ülkemize seyahat için Auckland, Nadi (Fiji) veya Sidney üzerinde yapılacak transit yolculuklar en uygun seçeneği teşkil etmektedir.

 

Gümrük Uygulamaları

Ülkeye Sokulması Yasak Olan Eşyalar/Ürünler: Samoa Karantina Hizmetleri İdaresinden ön onay alınmadan ülkeye canlı hayvan ve bitki sokulması yasaktır.

Ülkeye Giriş İçin Yapılması Gereken Aşılar

HIV/AIDS virüsü taşıyanlar için ülkeye girişi kısıtlamaları bulunmaktadır.

Ülkeye Evcil Hayvan Götürme Koşulları

Ülkeye ev hayvanı sokulması için Samoa Karantina Hizmetleri İdaresinden ön onay alınması gerekmektedir.

 

Yönetim Şekli

Parlamenter Demokrasi

 

Yasama Organı

İngiliz Uluslar Topluluğu’na mensup olan Samoa’nın yönetim biçimi, Westminster (İngiliz) türü parlamenter demokrasi olarak tanımlanmaktadır. Tek kamaralı ve 49 üyeli bir Meclis (Fono olarak adlandırılmaktadır) bulunmaktadır.

 

Yürütme Organı

Bakanlar Kurulu, Başbakanın teklifi üzerine Devlet Başkanı tarafından atanan toplam 12 üyeden oluşur. Devlet Başkanı, Parlamento tarafından beş yıllık dönem için seçilir. Genel seçimlerden en çok oyu alan parti genellikle Devlet Başkanı tarafından Parlamento'nun da onayı alınarak Hükümeti kurmakla görevlendirilir.

 

Yargı Organı

En yüksek yargı organı Anayasa Mahkemesi ile, Anayasa Mahkemesi başkanı ve Anayasa Mahkemesinin iki üyesinin de yer aldığı Yargıtaydır. Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başbakanın teklifi üzerine Devlet Başkanı tarafından atanır.

 

Hukuk Sistemi

İngiliz içtihata dayalı hukuk sistemi ile örf ve adetlere dayalı sisteminin bir sentezi olarak nitelendirilebilir.

 

Ekonomik Yapı

Yeni Zelanda, Avustralya ve ABD kaynaklı yurt dışı işçi gelirleri ülke ekonomisi açısından oldukça önemlidir. Nitekim, GSMH’ya oranı bağlamında dünyanın en fazla  yurt  dışında çalışan işçi geliri girdisine sahip ülkesi Samoa’dır. Ülke dışında yaklaşık 150 bin Samoalı yaşamaktadır. Bunların her yıl ülkelerine yaklaşık 128 milyon ABD Doları (GSMH’nın %24’üne karşılık gelmektedir) gönderdiği, ayrıca, Samoa’nın turizm gelirlerinin de yaklaşık yarısının yurtdışında yaşayan Somoalılardan elde edildiği bildirilmektedir. Balık ve tarım ürünlerine dayanan ihracat gelirlerinin GSMH’ya oranı düşüş eğilimi içerisindedir. En fazla istihdam olanağını tarım ve ticari faaliyetler yaratmaktadır.

 

Finans ve Para Sistemi

 

Mali Yapı

2006 yılı Mart ayında ülkenin En Az Gelişmiş Ülke statüsü BM tarafından gözden geçirilmiş, 2007 Aralık ayında bu statüden çıkartılarak 2010 yılından itibaren gelişmekte olan ülke statüsüne geçirilmesi kararlaştırılmıştır. Ancak, Samoa’nın en az gelişmiş ülke statüsünden mezuniyeti için tanınan geçiş süreci, 2009 yılı Eylül ayında meydana gelen tsunaminin ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle 1 Ocak 2014 tarihine ertelenmiştir.

 

Bankacılık Sistemi

Uluslararası bankacılık sektörünün büyüklüğü ve kapasitesi sınırlı olup, ülkede faaliyet gösteren uluslararası işlem yapabilen bankalar arasında arasında "ANZ Bank Samoa Ltd", "West Bank" ve Samoa Ulusal Bankası yer almaktadır. 



Ancak, bu bankalardan hiç biri Samoa'da mukim olmayan kişi veya kuruluşlardan mevduat kabul edememektedir.

 

Toplumsal ve Kültürel Yapı

Samoa kültürü ve yaşam tarzı (fa'a Samoa) küreselleşmenin etkilerine rağmen büyük ölçüde korunabilmiştir. "Geniş aile" kavramı toplumda kabul ve saygı görmektedir.

 

Dil ve Edebiyat

Samoa yazılı edebiyatı Pasifik Adaları yerli halkları edebiyatına paralel olarak 1960'lı yılların başında gelişmeye başlamıştır. Albert Wendts'in 1973 yılında yayınladığı "Sons for the Return Home" adlı eser Pasifik Adalılar tarafından kaleme alınmış ilk romandır. Adıgeçen, aralarında "Leaves of the Banyan Tree (1979)" ve "The Songmaker's Chair (2004)" adlı eserlerin de bulunduğu çok sayıda roman, şiir ve piyes ile Güney Pasifik bölgesinin en bilinen yazarı konumundadır. Öndegelen diğer Samoalı edebiyatçıların arasında şair Sapa'u Ruperake Petaia ile şair-yazar Sia Figiel bulunmaktadır. Figiel "We Once Belonged" adlı eseriyle 1997 yılında İngiliz Milletler Topluluğu'nun Asya-Pasifik Bölgesinin en iyi kitabı ödülünü kazanmıştır.

 

Müzik

Geneleksel müzik aletleri arasında bir vurmalı çalgı olan "Pate" ile üflemeli çalgı olarak kullanılan bir tür deniz kabuğu da yer almaktadır. Samoa popüler müziğe de önemli katkıda bulunmuştur. Nitekim, "Past to Present" adlı grup Yeni Zelanda, Avustralya ve ABD'de önemli dinleyici kitlesi tarafından 2006 yılına kadar ilgiyle takip edilmiştir.

 

Spor

Rugby sporu ülkede oldukça yaygındır. Bunu futbol izlemektedir.

 

Konaklama

 

Otel Olanakları

Apia'da Agee Grey Otel’de konaklanabilir. Otel ücretleri yüksektir.

Mülk Satın Alma ve Ev Kiralama Koşulları

Önemli sayıda turistin ziyaret ettiği Samoa'da otel ücretleri ile ev kiraları yüksektir. Kiralık evlere ilişkin ilanlar ile ilgili emlakçıların temas bilgileri samoaosberver.ws gazetesinde düzenli aralıklarla yayınlanmaktadır.

 

Ev Eşyası Temin Koşulları

Ülkede hemen hemen tüm mallar yurtdışından ithal edildiği için diğer ülkelerle kıyaslandığında pahalıdır.

 

Eşya Taşıma Koşulları

Suddath ve 

AFC Freigh Forwarders gibi ülke içi veya deniz aşırı taşımacılık yapan firmalar bulunmaktadır.

 

Sağlık

Sağlık Koşulları

Son 10 yıldır yapılan düzenlemelerle ülkedeki sağlık sistemi göreceli olarak iyi durumdadır. Ancak ağır operasyonlar gerçekleştirilememektedir. Ülkede tifo ve dengue ateşi yaygın hastalıklar arasında olup zaman zaman salgın seviyelerine ulaşmaktadır. Ülkedeki ortalama yaşam süresi kadınlarda 74,2 erkelerde ise 71,5’tir.

 

Tedavi ve Yatak Ücretleri

İlk teşhis ve tedavi ücreti için pratisyen hekime yaklaşık 70 ABD Doları ödenmesi gerekmektedir.

 

Sağlık Sigortası ve Primler

Uluslararası sigorta şirketlerinden tursitik ziyaretler için kısa süreli sağlık sigortası yaptırılması mümkündür.

 

Ülkede Salgın ve Yaygın Hastalık Durumu

Üst solunum yolu enfeksiyonu, deri hastalıkları ve grip ile verem, HIV/AIDS ve tifo yaygın hastalıklar arasındadır.

 

İçme Suyu Temin Koşulları

İçme suyunun filtre edilmeden içilmemesi tavsiye olunmaktadır. Marketlerden hazır şişe sularının temini mümkündür.

 

Ziyaret Edilebilecek Tarihi ve Turistik Yerler

Samoa'yı çevreleyen mercan kayalıkları her ne kadar 1990 ve 1991 yıllarında yaşanan kasırglarda zarar görse de deniz altı sporları ve balıkçılık açısından eşsiz fırsat sunmaktadır. Bu bağlamda Apia'daki Palolo Deep Marine Reserve ziyaret edilebilecek yerlerin başında gelmektedir. Başkent Apia yakınlarında plajlar bulunmaktadır.

 

Siyasi İlişkiler

 

Samoa ile diplomatik ilişkilerimiz 12 Nisan 1979 tarihinde kurulmuştur.

 

2007 yılında ülkemizin ev sahipliğinde yapılan BM En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC) Bakanlar Toplantısı’na dönemin Samoa Maliye Bakanı Nickel Lee Hang, 2008 yılı Nisan ayında ülkemizde düzenlenen Türkiye-Pasifik Adaları Dışişleri Bakanları Toplantısı’na ülkesini temsilen dönemin Adalet ve Mahkemeler İdaresi Bakanı Unasa Mesi Galo, 2009 yılı Ekim ayında İstanbul’da düzenlenen IMF ve Dünya Bankası Toplantılarına dönemin Samoa Maliye Bakanı Nickel Lee Hang, 2011 Mayıs ayında ülkemizde tertiplenen BM 4. EAGÜ Konferansı’na ise Samoa Başbakan ve Dışişleri Bakanı Tuilaepa Lupesoliai Aiono Sailele Malielegaoi başkanlığından bir heyet katılmıştır.  

Buna karşın son iki yıllık dönemde Wellington Büyükelçimiz Güven Mektubunu sunma töreni vesilesiyle 2012 yılı Kasım ayında, ayrıca 2013 yılı Mayıs ayında ve son olarak 2013 yılı Kasım ayında Samoa’yı ziyaret etmiştir.

 

Ticari İlişkiler:

Ekonomik ve ticari ilişkilerimiz oldukça sınırlı olup, ticaret hacmimiz 1,1 milyon ABD Doları seviyesindedir. 2013 yılında ihracatımız 1.103.482 Dolar, ithalatımız ise 2.385 Dolar seviyesinde olmuştur. 2014 yılında ise ihracatımız 739 bin Dolar olarak gerçekleşmiştir. Başlıca ihraç kalemlerimiz arasında mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, demir veya çelikten eşya yer almaktadır.