Türkiye Cumhuriyeti

Wellington Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Tonga, 06.07.2016

Tonga Pasifik’te yer alan bir ada devleti olup, en yakın komşuları Fiji, Niue ve Samoa'dır. Tropik iklim hakimdir. En sıcak dönem Aralık-Mayıs, en serin dönem ise Haziran-Kasım ayları arasında görülmektedir.

 

Tarihçe

 

Tonga toplam 176 volkanik adadan oluşan ve insan yerleşimi 3000 – 3500 yıl öncesine dayanan tarihi bir Polinezya ülkesidir. Tonga’da monarşi geleneğinin 1000 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. Tonga Krallığı tarihi boyunca Fiji’nin batı bölgeleri, Niue, her iki Samoa ve Tokelau’da hüküm sürmüştür. Ana kara parçası olan Tongatapu ile Avrupalıların ilk teması 1643 yılında Hollandalı kaşif Abel Tasman’ın ziyaretiyle olmuştur.

 

1845 yılında Ha’apai lideri Taufa’ahau, çevredeki bütün adaların birliğini ilk kez sağlayarak resmen Kral Birinci George Tupou adıyla bugünkü Kraliyet ailesinin hükümranlığı başlatmıştır. 

1875 yılında Tonga Anayasası kabul edilmiştir. Tonga hiçbir zaman doğrudan herhangi bir devletin kolonisi olmamıştır. Bununla birlikte 1900 – 1970 yılları arasında Büyük Britanya ile “Dostluk ve Koruma” antlaşmalarına taraf olmuş, ancak bu antlaşmadan kaynaklanan koruma altındaki statü 1970 yılında sona ermiş ve Tonga tam bağımsızlığını elde etmiştir. 

Nüfus: 106.440

 

Ulaşım

Havayolu Ulaşım Altyapısı

Ülkede 6 havaalanı bulunmakta, bunlardan sadece başkent Nuku'alofa'da bulunan pist uzun mesafeli uçuşların iniş-kalkışına müsaittir.

Karayolu Ulaşım Altyapısı

Ülkede toplam 680 km. uzunluğunda karayolu bulunup, bunun 184 km'si asfalt, 496 km ise stabilizedir.

Denizyolu Ulaşım Altyapısı

Nuku'alofa, Neiafu ve Pangai'de liman bulunmaktadır.

Trafiğin Yönü

Sol

Şehiriçi Ulaşım Altyapısı

Özel şirketlerin idaresinde otobüs hizmetleri sunulmakla birlikte, bunların ücretleri devlet tarafından belirlenmektedir. Okul ve otellerin kendi otobüsleri de ulaşım imkanlarına katkı sağlamaktadır. Çok sayıda taksi hizmet vermektedir.

Türkiye'ye Seyahat İmkanları

Başta Auckland ve Sidney olmak üzere bölgedeki başlıca bağlantı noktalarından en az 3 aktarmalı olarak İstanbul'a seyahat mümkündür. Yolculuk süreleri her yön için, aktarmalara bağlı olarak yaklaşık 45 ila 75 saat arasında değişebilmektedir.

 

Gümrük Uygulamaları

Ülkeye Sokulması Yasak Olan Eşyalar/Ürünler

Ülkeye sokulması yasak olan eşya, biyogüvenlik nedeniyle oldukça çeşitlidir. Her türlü gıda maddesinin Tonga'ya getirilmeden önce http://www.revenue.gov.to ve http://www.customs.to adreslerinden teyit edilmesi uygun olacaktır.

 

Ülkeye Evcil Hayvan Götürme Koşulları

Biyogüvenlik nedeniyle sıcak bakılmamakla birlikte, ev hayvanının geçmiş hastalıkları ve aşıları bildirilerek ön izin alınması koşuluyla mümkün olabilmektedir.

 

Konaklama

Otel Olanakları

Başkent Nuku'alofa'da otel ve pansiyonlar bulunmaktadır. Konaklama ücretleri, mevsime ve tesisin türüne göre değişkenlik gösterebilmektedir.

 

Ev Eşyası Temin Koşulları

Genellikle ithal olmakla birlikte yerel atölyelerden de temin imkanı mevcuttur.

 

Eşya Taşıma Koşulları

"Universal Freight Organisation" ve "World Moving and Storage Limited" şirketleri hizmet vermektedir.

 

Sağlık

Sağlık Koşulları

Ülkede toplam 52 sağlık kuruluşu vardır. Nüfusun %70’inin yaşadığı Tongatapu adasında halkın sağlık merkezlerine erişimi kolay olsa da nüfusun az olduğu uzak adalarda tıbbi personel, medikal donanım ve ilaç eksikliği nedeniyle sağlık hizmeti yetersizdir. Ülkedeki çoğu sağlık hizmeti ücretsiz olup, bazı sağlık merkezlerinde 10 -15 ABD Doları muayene ücreti alınmaktadır. Erkeklerin ortalama yaşam süresi 70,5, kadınların ise 73 yıldır.

Tedavi ve Yatak Ücretleri

Tedavinin türüne ve hastaneye göre değişebilmektedir. Tonga'ya seyahat etmeyi öngörenlerin kapsamlı sağlık sigortaları bulunduğunu teyit etmeleri önem taşımaktadır.

Sağlık Sigortası ve Primler

Sağlık sigortaları, genellikle özel sektör tarafından sağlanmaktadır. Başvuru sahibinin mevcut sağlık koşullarına göre, kapsamlı veya sınırlı sağlık sigortaları yapılabilmekte ve buna göre ödeme planları düzenlenebilmektedir.

Ülkede Salgın ve Yaygın Hastalık Durumu

Ciddi salgın hastalık bulunmamaktadır.

İçme Suyu Temin Koşulları

Nüfusun büyük çoğunluğunun temiz suya erişimi olmakla birlikte, mide rahatsızlığı çeken ziyaretçilerin, süpermarketlerden makul fiyatlara temin edilebilecek şişe suyu kullanmaları önerilir.

 

Yasama Organı

Anayasal monarşiyle yönetilmektedir.

2010 yılı Nisan ayında sonuçlanan demokratik reform süreci sonucunda, ülkedeki “asil” ünvanlı 33 kişi tarafından belirlenen Yasama Meclisi üyesi sayısı 9’la sınırlı tutularak halk tarafından seçilen Yasama Meclisi üyesi sayısı çoğunluğu teşkil edecek şekilde 9’dan 17’ye çıkartılmıştır.

 

Yürütme Organı

Başbakan Yasama Meclisi üyeleri arasından ve Meclis üyeleri tarafından seçilmekte ve Kral tarafından onaylandıktan sonra görevine başlamaktadır. Bakanlar Kurulu üyeleri Başbakan tarafından Yasama Meclisi üyeleri arasından seçilmektedir. Meclis dışından en fazla dört kişinin yine Başbakan tarafından Bakan olarak görevlendirilmesi mümkündür.

 

Yargı Organı

Yargının başı Anayasa Mahkemesi Başkanıdır. Anayasa Mahkemesi başkan ve 7 yargıç üyeden oluşur. En üst derece mahkeme Yargıtaydır.

 

Hukuk Sistemi

İngiliz İçtihat Hukuku

 

Ekonomik Yapı

Küçük bir ada ekonomisi olan Tonga, mevsimsel ve dış faktörlerin etkisine çok açık bir coğrafyada bulunmaktadır. Tonga ekonomisinde ABD, Yeni Zelanda ve Avustralya gibi ülkelerde yaşayan Tongalıların ülkelerine gönderdikleri gelirlerin önemli rolü vardır. Ülkedeki başlıca ekonomik faaliyet alanları, hizmet, turizm ve tarım sektörleridir. Nüfusun %70’i geçimini tarımdan sağlamaktadır. Tonga’da turizm sektörü, yurtdışı işçi gelirlerinin ardından en önemli döviz kaynağıdır.

 

Enerji: Elektrik enerjisinin tamamını fosil kaynaklardan üretmektedir.

 

Toplumsal ve Kültürel Yapı

Tonga takımadalarında yaklaşık 3 bin yıldır insan yerleşimi bulunmaktadır. 17. yüzyıldan önce, Tongalıların irtibatları, Fiji ve Samoa'yla sınırlıydı. 19. yüzyıldan itibaren ise Okyanusya ve daha sonraki Batı etkisiyle çok kültürlü bir yapıdan söz etmek mümkündür.

 

Davranış Kuralları

Batı'da yaygın davranış kurallarına Tonga'da da geçerlidir.

 

Dil ve Edebiyat

Tonga edebiyatının basılı ilk eserleri 1960 ve 1970'lerede ortaya çıkmıştır. Bunlar arasında öne çıkan "Tikong'un Hikayeleri" (1973) ve "Nederends'de Öpücükler" (1987) adlı eserlerdir.

 

Felsefe

Tongalı filozoflar arasında en ünlüsü, "Atenisi" (Tongaca "Atina") adlı okulu da kuran ve 2010 yılında hayatını kaybeden Futa Helu'dur. Helu, Avustralya'da eğitim görmüş ve klasik Yunan ve Batı felsefesini Tongalılara anlatmayı amaç edinmişti. Helu'nun, Tonga kültürü hakkında iki kitabı ve Herakleitos hakkında bir monografı basılmıştır.

 

Spor

Tonga'da belirgin takipçileri olan sporlar; rugby ve futboldur.

 

Tonga ile İkili İlişkiler

 

Siyasi İlişkiler

Tonga Krallığı ile diplomatik ilişkilerimiz 26 Ocak 1976 tarihinde kurulmuştur. 1992 yılında Wellington Büyükelçiliğimiz Tonga’ya akredite edilmiştir.

 

Ticari İlişkiler

Coğrafi mesafe ve Tonga pazarının oldukça sınırlı olması nedeniyle ikili ekonomik ve ticari ilişkilerin düzeyi arzu edilen seviyenin altındadır. 2013 yılında ihracatımız 407.564 Dolar, ithalatımız 105 Dolar olarak gerçekleşmiştir. 2014 yılında ise tamamı ihracatımız olmak üzere ticaret hacmimiz 444 bin Dolar olarak gerçekleşmiştir. Ana ihraç ürünlerimiz arasında mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, demir veya çelikten eşya, meşrubat, alkollü içkiler ve sirke bulunmaktadır.