Türkiye Cumhuriyeti

Wellington Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Tuvalu, 06.07.2016

Pasifik’te bir ada ülkesi olup, en yakın ülkeler Kiribati, Samoa ve Fiji'dir. Tropik iklimin hakim olduğu ülkede Kasım-Mart ayları arasında rüzgar ve şiddetli yağmur görülmektedir.

 

Tarihçe

İspanyolların 1500’lerde adalara ilk ulaşan Avrupalılar oldukları ifade edilmektedir. 1841 yılında ada grubundaki en büyük kara parçasını ziyaret eden bir İngiliz gemisi tarafından “Ellice’s Island” adı verilmiştir. 1892 tarihinden itibaren Gilbert ve Ellice Adaları olarak bilinen İngiliz kolonisinin parçası olmuştur.

 

1975 yılına kadar şimdiki adı Kiribati olan Gilbert Adaları ile birlikte idare edilmiştir.

 

Ellice Adalılar 1974 yılında Gilbert Adalılardan ayrılarak Tuvalu adıyla ayrı bir İngiliz bağlı toprağı statüsü elde etmek için oy kullanmışlardır. Sözlük anlamı “birlikte sekiz ada” olan Tuvalu, 1 Ekim 1978 tarihinde anayasal monarşi olarak bağımsızlığını kazanmıştır.

 

5 Eylül 2000’de BM’ye üye olmuştur (189. üye ülke).

 

Nüfus

11.260

 

Ulaşım

Havayolu Ulaşım Altyapısı: Sadece başkent Funafuti'de bir havaalanı bulunmaktadır.

Ülkenin tüm dış bağlantısı Fiji üzerinde yapılmaktadır.

Karayolu Ulaşım Altyapısı: Yüzölçümü 26 km2 olan ülkede 8 km. uzunluğunda karayolu bulunmaktadır.

Denizyolu Ulaşım Altyapısı: Deniz ulaşımı altyapısı sınırlı olup, Funafuti'de liman ve yolcu terminali bulunmaktadır.

Trafiğin Yönü

Sol

Şehir içi Ulaşım Altyapısı

Başkent Funafuti'de rıhtım ile Hükümet binalarının bulunduğu bölge arasında düzenli otobüs seferleri yapılmaktadır.

Uluslararası Ulaşım Altyapısı

Ülkenin tek havalimanı başkent Funafuti'dedir. Haftada iki kez Fiji havayollarının Suva ile Tuvalu arasında seferi bulunmaktadır. Hava koşullarından veya teknik arızalardan dolayısı Tuvalu'nun dış dünyaya ulaşımı zaman zaman kesintiye uğrayabilmektedir.

Türkiye'ye Seyahat İmkanları

Türkiye'ye seyahat açısından en uygun güzergahları Suva-Nadi (Fiji)-Seul veya Suva-Nadi-Sidney hattı teşkil etmektedir.

Gümrük Uygulamaları

Ülkeye Sokulması Yasak Olan Eşyalar/Ürünler: Gümrük uygulamalarında yasak olan eşya şeklinde bir kısıtlama olduğu yönünde bilgi alınmamıştır.

Ülkeye Giriş İçin Yapılması Gereken Aşılar: Ülkeye giriş yapmadan önce yaptırılması zorunlu aşı bulunmamaktadır.

Ülkeye Evcil Hayvan Götürme Koşulları: Ev hayvanlarının kuduz aşısı ve veteriner sertifikası bulunması ve seyahat öncesinde Tuvalu makamlarından ithal izni alınması gerekmektedir.

 

Konaklama

Otel Olanakları

Ülkeye giden uluslararası ziyaretçilerin öncelikli tercih ettiği tesis Vaiaku Lagi Hotel’dir.

Mülk Satın Alma ve Ev Kiralama Koşulları

Ülkede satın alma veya kiralama amaçlı ev sayısı sınırlıdır.

 

Eşya Taşıma Koşulları

Avustralya, Yeni Zelanda ve Fiji üzerinden eşya nakliyesi mümkündür. Ulaşım ve teslim konusu zaman alabilmektedir.

 

Enerji

Enerji Kaynakları

Ülkenin petrol, doğal gaz veya kömür kaynakları bulunmamaktadır.

Enerji Üretimi

Enerji bakımından dışa bağımlıdır.

Enerji Tüketimi

Elektrik tüketimi yaklaşık saatte 4235 bin kilovat seviyesindedir.

2020 yılına kadar enerji ihtiyacının 
%100'ünü yenilenebilir kaynaklardan karşılama hedefi bulunmaktadır.

 

Yönetim Şekli, Yürütme ve Yasama

Parlamenter demokrasi ile yönetilmekte olup, dört yılda bir düzenlenen genel seçimlerle belirlenen ve 15 milletvekilinden oluşan tek kanatlı bir Meclis’e sahiptir.

Tuvalu’da 15 üyeli parlamento için 31 Mart 2015 tarihinde yapılan seçimler sonucunda, yeni Hükümette Başbakanlık görevine Enele Sosene Sopoaga tekrar seçilmiştir. Başbakan, Parlamento üyelerinin çoğunluk oyuyla seçilmektedir. Kabine, Başbakan ve en fazla dokuz Bakandan oluşmaktadır.

Yargı

Ülkedeki 8 adada birer Ada ve Arazi Davaları Mahkemesi bulunmaktadır. Toprak konusundaki ihtilaflara ilişkin itirazlar Arazi Davaları Mahkemesi Paneline yapılır. Ada Mahkemeleri ve Arazi Davaları Mahkemeleri Panelinin kararlarına ilişkin başvurular ise Sulh Hukuk Mahkemelerince ele alınır. Üst derece mahkeme olan Tuvalu Yüksek Mahkemesi kararları ise Yargıtay’a götürülebilir. Yargıtay’ın kararlarının ise Londra’daki Kraliyet Danışma Meclisine götürülmesi mümkündür.

Hukuk Sistemi

İngiliz içtihat hukuku ile yerel hukuka dayalı karma sistem.

 

Ekonomik Yapı

Ülke ekonomisi 1996 - 2002 yılları arasında yıllık ortalama 
%5,6 büyüme göstermiş, sözkonusu tarihten itibaren büyüme hızında duraklama yaşanmıştır. Ülkede iş gücünün yaklaşık %70’i kamu sektöründen gelir sağlamaktadır.

 

Tarım ve balıkçılık ülkedeki temel ekonomik aktiviteyi oluşturmaktadır. Zengin ile fakir arasında dikkate değer bir gelir farkı bulunmamaktadır.

 

Ülkenin büyük bölümünü kaplayan Hindistan cevizi ağaçlarından elde edilen hindistan cevizi kabuğu ve tozu ülkenin başlıca ihraç kalemidir. Toprağın hızla tuzlanması tarım sektörünün en önemli sorunudur.

 

Yaklaşık 1000 Tuvalulu’nun denizcilik sertifikası mevcuttur. Tuvalu’daki erkek nüfusunun %15’inin yurt dışında denizcilik sektöründe çalıştığı ve ülkelerine yıllık 1,5 ila 3 milyon ABD Doları tutarında para gönderdikleri belirtilmektedir.

 

1988 yılında Yeni Zelanda, Avustralya, İngiltere ve Tuvalu’nun katkılarıyla başlangıçta 30 milyon YZ Doları ile oluşturulan “Tuvalu Trust Fund” (TTF) zamanla 100 milyon Avustralya Doları  varlığa ulaşmıştır. Anılan Fon 1990 yılından bugüne sağladığı gelirlerle ülke bütçesinin yaklaşık %11’ini karşılamaktadır.

Bankacılık Sistemi

Bankacılık sektörüne Hükümete ait Tuvalu Ulusal Bankası hakimdir. Portföyünün büyük bölümünü kamu çalışanlarına ait mevduat hesapları oluşturan Banka'nın iş çevrelerine sağladığı finansman toplam cirosunun %30'u ile sınırlıdır. Ayrıca ülkede ekonomik ve sosyal kalkınmanın sağlanması amacıyla kurulan Tuvalu Kalkınma Bankası da bulunmaktadır.

 

Dış Ticaret

Temel İhracat Kalemleri

Hindistan cevizi kabuğu, tozu ve balık

Temel İthalat Kalemleri

Gıda, canlı hayvan, mineral yakıtlar, makineler, sanayi ürünleri

İhracat: 7.502.000 ABD Doları (2014)

İthalat: 121.528.000 ABD Doları (2014)

Önemli Şirketler

Küresel piyasalarda faaliyet gösteren önemli şirketi bulunmamaktadır.

 

Toplumsal ve Kültürel Yapı

Sıcakkanlı ve sevecen insanlardır.

Davranış Kuralları: Batı'da hakim olan genel davranış kuralları burada da geçerlidir.

Aile Kurumu: Tüm Polinezya halkları gibi Tuvalulular için de aile kurumu önemlidir.

Dil ve Edebiyat: Tuvalu milli marşının güftesini kaleme alarak besteleyen Afaesa Manoa Tuvalu'nun en bilinen yazarıdır.

Müzik: Modern Tuvalu müziği geleneksel ve popüler müziği sentezleyen Polinezya müziğinin küçük bir kopyası niteliğindedir. Tuvalulu müzisyenlerin de yer aldığı "Te Vaka" grubu bu müzik türünün önde gelen temsilcilerindendir.

Spor: Ülkenin milli sporu "te ano" olarak adlandırılan iki takımın topun yere düşmemesi amacıyla mücadele verdiği oyundur.

 

Sağlık

Sağlık Koşulları

Ülkenin tek hastanesi olan Princess Margaret başkent Funafuti’de bulunmaktadır. Princess Margaret hastanesinde gerçekleştirilemeyen operasyonlar için hastalar Fiji, Yeni Zelanda, Avustralya ve Tayvan’a gönderilmektedir.

Vaitupu, Niutao ve Nui atollerinde ise “Halk Sağlık Merkezleri” bulunmaktadır.

Ülkedeki ortalama yaşam süresi kadınlar için 66,9 erkekler içinse 62,7 yıldır.

Tedavi Ücretleri: Pratisyen doktor muayene ücreti yaklaşık 60 Dolardır.

Ülkede Salgın ve Yaygın Hastalık Durumu: Nüfusu HIV/AIDS virüsü taşıyan oranı yüksek ülkeler arasında yer almaktadır.

İçme Suyu Temin Koşulları: Şebeke suyunun içilmemesi ve marketlerden temin edilecek şişe suların tüketilmesi tavsiye olunur.

İlaç Temin Koşulları: Ülkede sınırlı sayıda eczane bulunmakta olup, stoklarındaki ilaç sayısı ve çeşidi azdır.

 

Ziyaret Edilebilecek Tarihi ve Turistik Yerler

Başkentin batısında bulunan "Funafuti Conservation Area" en önemli cazibe merkezidir.

 

Tuvalu İkili İlişkiler

 

Tuvalu ile diplomatik ilişkilerimiz 19 Temmuz 1979 tarihinde kurulmuştur. 1992 yılında Wellington Büyükelçiliğimiz Tuvalu’ya akredite edilmiştir. Daha öncesinde Kanberra Büyükelçiliğimiz bu görevi yürütmüştür.

 

Tuvalu ile ilişkilerimiz 2008 yılı Nisan ayında İstanbul’da düzenlenen Türkiye-Pasifik Adaları Dışişleri Bakanları Toplantısı’na Tuvalu’yu temsilen dönemin İçişleri ve Kırsal Kalkınma Bakanı Willy Telavi’nin katılmasını izleyen dönemde ivme kazanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti ile Tuvalu arasında Kapsamlı İşbirliğine Dair Mutabakat Muhtırası" dönemin Tuvalu Başbakanı Ielemia’nın İstanbul’da düzenlenen 5. Dünya Su Forumu’nun Zirve bölümüne katılımı vesilesiyle 13 Mart 2009 tarihinde imzalanmıştır.

 

Dönemin Tuvalu Başbakanı ve İç Güvenlik Bakanı Willy Telavi başkanlığında 11 kişilik Tuvalu heyeti 9-13 Mayıs 2011 tarihlerinde ülkemizde düzenlenen BM 4. EAGÜ Konferansına katılmışlardır.

 

9 Nisan - 3 Mayıs 2012 tarihlerinde düzenlenen 19. Uluslararası Genç Diplomatlar Eğitim Programına Tuvalu Dışişleri Bakanlığından bir diplomat katılmıştır.

 

Wellington Büyükelçimiz 30 Nisan-1 Mayıs 2013 tarihlerinde Tuvalu’yu ziyaret etmiştir. Ayrıca, Tuvalu Genel Valisi Iakoba Taeia Italeli’ye Güven Mektubunu sunmak üzere 25-27 Mart 2014 tarihlerinde Tuvalu’ya ikinci bir ziyaret yapmıştır.

             

 

Ekonomik ve Ticari İlişkiler

 

Türkiye ile Tuvalu arasındaki ticari ilişkiler sınırlı olmakla birlikte, bu ülkeye yönelik ihracatımız son dönemde istikrarlı bir artış göstermektedir. Nitekim, Tuvalu'ya ihracatımız 2010 yılında 10,688 Dolar iken bu rakam 2014 yılında 648 bin Dolara yükselmiştir. Bu ülkeye yönelik ana ihraç ürünlerimiz arasında mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler teşkil etmektedir. 2012 dışında son yıllarda Tuvalu’dan herhangi bir ithalatımız olmamıştır.